Belirsizliklerin Dansı: Öğretmenlikten Gelen Bir Gözlem
Bazen o anlar gelir ki, sanki yaşamın büyük resmi, en küçük ayrıntılarla örülmüş kadife bir kumaş gibi gözlerinizin önüne serilir. Benim için bu kumaşın dokusu, sınıfın penceresinden görünen Bursa’nın gri-yeşil tonları kadar tanıdıktır; aynı zamanda bir öğretmenin, genç zihinlerin kaotik gelişim evresiyle kurduğu o ince gerilim hattı kadar da gerilim doludur. Eğer bu serideki önceki yazılarım, o büyük sistemleri, o matematiksel ve felsefi denklemleri çözmeye çalışıyormuş gibi görünüyorsa, bugün size biraz daha kişisel bir alandan, belki de sadece bir kâğıt üzerindeki defter kayıtlarından süzülmüş bir anekdotla seslenmek istiyorum.
Geçtiğimiz dönemlerde, öğrencilerimle yaşadığımız bir süreç vardı ki, bu süreç, benim de kendi profesyonel ve kişisel hayatımda karşılaştığım o beklenmedik dönüm noktalarının minyatür bir temsili gibiydi. Bir grup öğrencimiz, tam bir kavramsal çıkmazın eşiğindeydi. Öğrenmeleri gereken konunun mantığı vardı elbette; basitleştirilebilir, sıralanabilir ve dolayısıyla ‘öğretilebilir’ bir yapıya sahipti. Ancak onların zihinlerinde yaşıyor olan direnç, konunun kendisinden çok, o kavramın ileriye doğru götürdüğü zorunlu değişimle ilgiliydi.
Bu direnç, benim de kariyerimde deneyimlediğim o tanıdık duyguyla kesişiyordu: Konfor alanındaki sağlamlığın, bilinçli bir dönüşüm gerektiren yeni bir alana adım atma isteğiyle çatışması. Bizim için bu, bilgiyi aktarmaktı; onlar içinse, bilinmeyene doğru giden o ilk adımı atmaktı.
Yapısal Direncin Mekanizması
Gözlemlediğim kadarıyla, direnç göstermenin ardında hep bir ‘korku protokolü’ çalışıyor. Bu korku, büyük ölçüde bilinmeyenin doğasında gizli olan o “Kontrolü Kaybetme” hissidir. Öğrenci, mükemmel bir formülle karşılaşmak ister; hayatın sunduğu ise parçalanmış, sürekli yeniden düzenlenmesi gereken bir geçiş süreci. Ve bizim gibi yetişkinler de, evlilik gibi hayatın en bütünleşmiş olduğu kurumsal bir alanda, tam da bu ‘geçiş sürecini’ yönetmeye çalıştığımızda, aynı direnci göstermeye başlıyoruz.
Benim o dönemdeki kişisel mücadelem, tam olarak buydu. Her şey yolundaydı; eşle kurduğumuz o sağlam ritüel, ortak geçmişimizle örülmüş o güvenli liman... Fakat yaşam, bazen o limanı terk etmeyi, bilinmezliğin o sakinleştirici ama aynı zamanda ürkütücü olan denizine açılmayı gerektiriyor. Bu, sadece yeni bir aktivite eklemek değildir; bu, var olan o dengeli yapının bir kısmının, yeni bir anlatıya kurban edilmesi anlamına gelebiliyor.
Rastgeleliğin Kabulü Mucizesi
Ve işte o noktada, belki de en büyük dersi aldığımız kısım başlıyor: Bazen en verimli hareket, en öngörülemez olan harekettir.
Bizim görevimiz, o öğrencinin gözünde canlanan o kavramsal haritayı, onun zihninde de olsa, küçük bir ‘rastlantısal kesinti’ ile çatlatmak oldu. O çatlak, mükemmel olmasa da, en azından hareket potansiyelini yeniden doğurdu.
Hayatın da böyledir. Her şeyin mükemmel bir senaryo içinde ilerlemesi gerektiği yanılgısına kapılırsak, o kusursuzluk dediğimiz o statik görüntüye hapsoluruz. Oysa gerçek yaşam, mükemmel olmayan, bazen de mantık dışı görünen bir rastlantılar bütünüdür. Ve bu rastlantıları, hem kendinizde hem de partnerinizle olan dinamiklerinizde birer ‘veri noktası’ olarak kabul etmeyi öğrendiğimizde, o kurumsal ve kişisel hayatın karmaşık mozaiklerini yeniden yaratma gücünü elde ediyoruz.
Bu, bir son değil; aksine, mevcut olanın üzerine inşa edeceğimiz, çok daha dirençli bir sonraki katmanın başlangıcıdır. Ve bu katmanın dokusu, her zaman biraz önce kabul ettiğimiz o ‘kontrol dışı’ anların eseri olmuştur.